VERSLAGEN AKTIVITEITEN

EERSTE TRANSITIECAFE  7/12/’12

Agenda : het HOE ,WAT en WAAROM  van TRANSITIE : inleiding en gezamelijke bespreking.

Tijdens het eerste café gaven we een korte inleiding over Transitie in het algemeen en nadien werden in kleine groepjes volgende thema’s van transitie besproken :

  • Voedsel en Landbouw
  • Transport en Mobiliteit
  • Energie en Duurzaamheid
  • Maatschappij en Welzijn
  • Geld en Economie

In die groepjes bespraken we het waarom van verandering ivm deze thema’s en keken we naar reeds bestaande intitiatieven.
Tot slot koos elke aanwezige één concreet actiepunt om de komende weken effectief toe te passen in eigen leven.
Zo is Schoten in Transitie effectief een feit !!

ENERGIE (Emile)

  • Panel met een aantal “professionals” (uit de zonnepanelen sector, energie audit…)

Voorstellen:

  • “Quickscan”  ontwikkelen (eerder dan een (té) grondige/omslachtige audit)
  • Opleiding organiseren rond besparingen (isolatie, spaarlampen, regenwatervoorzieningen …)
  • Technologische ontwikkelingen kenbaar maken
  • Adviesorgaan zijn (geen beleidsorgaan)
  • In kaart brengen van het hele gamma van subsidies die kunnen aangevraagd worden

GELD & ECONOMIE (Greet P)

  • Nadenken over alternatieve vormen om met grondstoffen om te gaan
  • Uitwisseling van diensten en materialen via LEDS
  • Duurzaam beleggen en sparen bij onafhankelijke banken (o.a. Triodos bank)

VOEDING EN LANDBOUW (Rudy en Lies)

  • Gezamelijke aankopen bij de bio-boer waarbij volgens een beurtrol tussen enkele buren de bestellingen 2-wekelijks wordt opgehaald / patrickrobeyns@skynet.be – adres: Wijnegembaan 41, 2900 Schoten – tel.03 658 10 86/ 0485 47 84 85

Zelf kruiden en groenten kweken:

  • In eigen tuin: wat men teveel heeft, kan gedeeld worden.  Wie teveel groenten heeft, kan die ruilen voor wat anders.  Wie teveel grond heeft en die zelf onvoldoende als groententuin kan bewerken, kan die door andere werklustigen laten verbouwen mits afspraken over het vruchtgebruik en tuiniertips.
  • Zonder eigen tuin maar wel balkon-, terras-, gevel- of vensterbanktuintje: verse kruiden voor elke dag kweken in potten, regenpijpen, tonnen, …  Handige tips om dit te leren organiseren volgen nog.
  • “Eetbaar Schoten”: (in Antwerpen noemt met dit “guerillatuinen”) onkruid op bermen, zijwegen, bosranden, enz. kunnen nuttig zijn in de keuken, mits we weten wat we eten.  Ook fruitbomen zelf planten her en der is een goede daad die je in dankbaarheid zal worden aangerekend.  Wat anders te doen trouwens met een afgekluifd appelklokhuis of de grote hoeveelheden pompoenpitten?  Inheemse groentensoorten hebben betere groeikansen dan overzese groentensoorten en zijn een goede zaak voor de biodiversiteit en de volksgezondheid.

Workshops rond:

  • Bewust kopen: groenten uit eigen streek en klimaat
  • Leren koken met inheemse groenten om smakelijke gerechten te kunnen bereiden
  • Andere bereidingen leren maken met “onkruiden”
  • Oude recepten uit overgrootmoederstijd uitwisselen
  • Informatie uitwisselen over: hoe composteren, leren tuinieren, gezonde voeding; beter in samenwerking met V.E.L.T.
  • Informatie uitwisselen via de website over:
  • Ruilmarkten, gevelgroentenstandjes, …
  • Nog intakte maaltijdresten of ingrediënten delen
  • Pluktuinen: wie zijn eigen tuinopbrengst niet (tijdig) kan oogsten, kan dit aan geïnteresseerden melden
  • “Veggiedagen” (groentendagen)  aankondigen om het vegetarisme in de aandacht te brengen en ons bewust te maken dat we niet zoveel vlees en melk nodig hebben dan we denken en wat ook ten goede komt aan de te benutten landbouwgrondoppervlakten.

MENS EN MAATSCHAPPIJ (Kristel en Greet)

  • Oproep voor een warme maatschappij: locaal, hartelijk, positief …
  • Iedereen kan op zijn eigen manier een steentje bijdragen tot een betere samenleving
  • Grote nood aan respect en waardering
  • Iedereen heeft zijn waarde, men hoeft niet perfect te zijn om mee te tellen
  • Paul Staes : panelgesprek opzetten met interviews vanuit de realiteit
  • Initiatief Eef: “vreedzaam protest tegen zwerfvuil”
  • Vooral nieuwkomers in eigen buurt/gemeente wegwijs maken in bestaande gemeenschapsinitiatieven

TRANSPORT & MOBILITEIT  (Miriam)

  • Groep met enthousiaste fietsers, want ecologisch/ontstressend/ontspannend/fitness onderweg

Voorstellen:

  • Vergadering rond autodelen
  • Opzetten website om vraag en aanbod bij mekaar te brengen
  • “Besmetting” veroorzaken om auto te delen of beter nog “thuis te laten”
  • Forum opzetten om overschotten aan te bieden
  • “Alles op wieltjes” vereniging in Donckwijk?
  • Bevorderen thuiswerk

TWEEDE  TRANSITIECAFÉ  1-02-2013

INLEIDING
(Greet Pipijn)
We leven in een maatschappij zonder visie en daarom zonder toekomst.  Allerlei toestanden en praktijken, die dagelijks in de wereld gebeuren, zijn schrijnend en dreigen ons ziek te maken als we niet proberen het tij te keren.  In alle landen zijn er daarom reeds parallelle initiatieven om vanuit de maatschappijbasis, het alledaagse leven, onze mensenwereld en de aarde als geheel een duurzamere kans te geven.  Deze initiatieven zijn in principe lokaal, kleinschalig, communicatief en ethisch verantwoord.

Enkele maatschappij-alternatieven zijn reeds in (proto-)werking in Schoten:

  • Zwerfvuilproject (Vita et Pax, mevr. Michielsen)
  • Permacultuur (Erika Eynatten, Ruitersdreef 26, erika.eynatten@gmail.com)
  • L.E.T.S. door middel van “lotjes” (K.A.V.)
  • Voedselteam bij de bioboer (Patrick Robeyns, Wijnegembaan)

1) VOEDSELTEAMS
(Mark Pauwels, Tiensesteenweg 63, 3010 Leuven, tel./fax: 016295810, antwerpen@voedselteams.be, 0488994604)

Wat is een voedselteam?
Een groep verbruikers (organisaties, gezinnen, particulieren) die gezamenlijk rechtstreeks bij de voedselproducent (de boer, de fabrikant) in eigen streek periodiek inkopen.

Waarom?
De bedrijfseconomie veroorzaakt overproductie, verspilling en allerlei ethische en onrechtvaardige wantoestanden waarbij voedsel hoofdzakelijk als verkoopsprodukt wordt beschouwd om winst te maken.  Ethiek, milieubewustzijn en medezeggenschap zijn in het gangbare systeem niet aan de orde.  Enkel menselijkheid kan aan deze verkeerde toestand iets doen door de handen (“pollekes” in L.E.T.S. van provincie Antwerpen) in elkaar te slaan en de echte samenleving te stimuleren.  Om dreigende economische rampen op te kunnen vangen, is het nodig dat we ons flexibel instellen en nu stappen ondernemen.

Vier aspecten:

  1. Ecologie:
  • Enkel noodzakelijke verpakkingen ook minder mooi uitziende producten zijn evenwaardig het menu aanpassen aan de seizoenen, die daardoor meer genietbaar worden
  1. Economie :
  • Eerlijke prijzen voor de boer en tuinder
  • Een minimum aan vervoerskosten
  • Geen multinationals die de wereldmarkt in handen hebben
  • Geen verspilling door dumping
  • Geen kunstmatige creatie van behoeften door marketing
  1. Sociaal:
  • Boeren gaan samenwerken in plaats van mekaar te beconcurreren
  • Waardering van het voedselproductieproces door de verbruiker
  • Groepsvorming en samenwerking tussen producent en verbruiker om handelsketens te verkorten
  1. Politiek:
  • De regeringen bewust maken van een strategisch duurzaam plan van “de korte keten”
  • Subsidies beïnvloeden het productieproces en leiden tot een inkrimping van productieverscheidenheid

Initiatieven:
Met hetverkorten van de voedselketen worden voedselvoorzieningen volgens een “stedelijke voedselstrategie” uitgebouwd.  Dit vergt een aanpassing door “lokaal” te gaan denken en door zelf mee te bepalen waar onze voeding vandaan komt.  In alle (deel)gemeenten kunnen groepen georganiseerd worden om gezamenlijk in te kopen bij de voedselproducent.  Degenen die zich daartoe geroepen voelen, krijgen de steun en hulp van mensen met ervaring: www.voedselteams.be

2) L.E.T.S.
(Erik Baelus –  www.letsvlaanderen.be)

LETS is ontstaan op het Canadese eiland Vancouver en staat voor:

L ocal
E xchange
T rading
S ystem

of een maatschappelijk stelsel waarbij plaatselijke uitwisselingen als een alternatieve handelswijze georganiseerd worden.
In Vlaanderen zijn momenteel ongeveer een 33 bekende LETS-gemeenschappen, die allemaal hun eigen munteenheid hebben. Zo handelt men in Oudenaarde bijv. met “ietsjes per uur”, in Lokeren met “pluimtjes per uur”, in Beveren met “beverkes per uur” en in Antwerpen provincie met “pollekes per uur”.  Ook in Schoten bestaat er reeds een proto-letsgroepje dat met “schotjes per uur” werkt.

Hoe werkt LETS?
Het verschil met de gewone  één-op-één uitwisseling-systemen “ik doe/ geef iets aan jou en jij doet/geeft iets terug aan mij, is dat met LETS de ruiling opengetrokken tot een grotere groep mensen waarbij individuen “niet beroepsmatige diensten en goederen” aanbieden in ruil voor de lokaal gekozen munteenheid.
Vb: iemand biedt zijn/haar kookhobby aan, aan iemand die toevallig naar een andere stad moet rijden en  iemand kan meenemen die daar gebeurlijk om gevraagd had.
Of de tuinplantjes komen water geven terwijl de bewoners enkele dagen niet thuis zijn, eventueel om elders op een huis te passen van andere mensen die tijdelijk in het buitenland verblijven.
Of gaan wandelen met huismoeders die graag sociaal contact hebben en die op hun beurt de was of de strijk door anderen laten doen.

LETS is dus een alternatief uitwisselingssysteem dat buiten de beroepswereld valt maar dat wel nodig kan zijn om het reilen en zeilen in een mensenmaatschappij vlot te doen verlopen.
Het vult sociale, economische en filosofische leemten op waaraan toch behoefte is en waartegenover geen bedrijfsmatige geldwaarde staat.  Het behartigt een complementaire economie waarbij waarden heel relatief zijn en onderling worden bepaald.  Hoe vaak gebeurt het niet dat wat de ene weggooit of niet van waarde acht door iemand anders net gezocht wordt. Het LETS-stelsel kan zo geld- en tijdverspilling verhelpen en brengt mensen uit hun isolement.

Concreet verloopt het systeem als volgt:

  1. Je schrijft je in bij de LETS-groep naar keuze, wat gewoonlijk de lokale groep is.  Hiervoor surf je naar www.letsvlaanderen.be.
  2. Je formuleert enkele vragen en geeft aan welke diensten je aanbiedt, normalerwijze dingen die je graag doet.  Dit lever je in op het secretariaat.
  3. Je krijgt een persoonlijke rekening, bonnen en/of login met paswoord, contactgegevens en een overzicht van vraag en aanbod van alle leden.
  4. Je kan nu starten met letsen.
  5. Via de vraag- en aanbodgids of via internet ga je op zoek naar aanbiedingen of vragen die je interesseren.
  6. Je neemt contact op met die persoon en maakt vooraf goede afspraken: welke dienst, wanneer, waar en hoeveel LETS-eenheden je geeft of krijgt voor de dienst.  Ook regel je de eventuele onkosten in euro’s.
  7. Voer de transactie uit.  LET’S DO IT!


Enkele handige tips voor starters:

  • Maak vooraf goede afspraken in verband met vervoersonkosten, materiaalonkosten en andere dingen die ook in euro’s kunnen uitgedrukt worden …
  • Maak eerst nieuwe kennissen of vrienden.  Je kan bijv. jouw ervaring delen in een groep of je laten zien op activiteiten.
  • Wacht niet tot ze jou contacteren.
  • Geef niet te snel op.
  • Heb geduld want dat loont echt.
  • Kom naar groepsactiviteiten.


Tenslotte nog enkele aandachtspunten waarop moet gelet worden om niet met de bedrijfs en-  beroepswereld in conflict te raken:

  • werkzoekenden of bruggepensioneerden moeten eerst bij de RVA een formulier C45B aanvragen.
  • Mensen met een ziekte- of invaliditeiststatuut richten zich best eerst tot de adviserend geneesheer
  • Diegenen die een leefloon ontvangen dienen naar een dossierbeheerder van het OCMW te gaan alvorens met LETS te beginnen.

Derde Transitiecafé 22-03-2013

P E R M A C U L T U U R

Het woord “permacultuur” is afgeleid van de woorden permanent en agricultuur.

Het doel van permacultuur is de samenwerking tussen de mens en zijn omliggende natuur gericht op een evenwichtig voortbestaan van beide.  Het draait om de zorg voor de aarde, de mens en een eerlijke verdeling van levensmiddelen in brede zin.  Het is in feite zo dat de idee van transitie geboren werd vanuit de idee van permacultuur.

De oorsprong van permacultuur is omschreven in Australië in de jaren 1970 door twee Australische biologen, Bill Mollison en David Holmgren.  Door de natuurverbanden in de bossen van Tasmanië te onderzoeken en de belangrijkste ecologische principes van dit systeem te achterhalen, hebben ze een methode ontwikkeld die mensen in staat stelt zelf een functioneel ecosysteem na te bouwen.

In de permacultuur worden 12 beginselen vooropgesteld:

  1. De natuur waarnemen en in zich opnemen:
    Eerst moeten we kunnen begrijpen hoe de natuur georganiseerd is alvorens we zelf beginnen met helpen organiseren.  Studie is noodzakelijk.
  1. Zon, wind en water als energiebronnen aanwenden:
    De beschikbare hulpbronnen benutten door energie op te vangen en maximaal aan te wenden zodat het groeiseizoen kan verlengd worden (zonne-energie), we minder weersafhankelijk zijn (water-voorraden: vijver, bomen), de vruchtbaarheid kunnen vasthouden (aarde, kompostering) en de nodige zuurstof  (be-lucht-ing) kunnen doseren.
  1. De hele natuur is de basis van onze tuin, ons leefmilieu:
    Voeding is de basis van ons bestaan en die voeding betrekken we enkel uit de natuur.  De huizen waarin we wonen en de kleren die we dragen zijn maar duurzaam als ze hernieuwbaar zijn op een natuurlijke manier want mensgemaakte, de synthetisch en chemisch samengestelde materialen, vergen veel meer energie ten koste van het natuurlijk evenwicht.
  1. Natuurlijke wisselwerkingen aanvaarden en ermee samenwerken:
    Wanneer we de samenhang tussen het menselijk handelen en de impact ervan op de natuur kunnen (voor)zien, dan kunnen we bijvoorbeeld de opwarming van de aarde voorkomen en allerlei vervuilingen vermijden.
  1. Zelfvoorziening op kleine schaal is duurzamer:
    Wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd.  De kleinste levenseenheid of ecosysteem is de bouwsteen van een groter geheel.  Die bouwstenen verdienen onze eerste aandacht.
  1. Natuurlijke afval herbenutten, alles is nuttig:
    Alles in de natuur wordt gebruikt volgens een hiërarchische orde waarbij de meer ingewikkelde levensvormen afhankelijk zijn van de minder complexe en ook omgekeerd.
  1. Van het grote ecostelsel leren om in het kleine ecostelsel toe te passen:
    Het ontwerp van onze huishouding houdt maar steek als we de details zinvol in een grotere kontekst  kunnen plaatsen.
  1. Verscheidenheid brengt evenwicht:
    Omdat er vele ontwikkelingsstappen en interacties zijn in de natuur is het nodig om die ook in onze eigen leeforganisatie zo volledig mogelijk samen te brengen.
  1. Integreer in plaats van alles apart te willen houden:
    Het samenbrengen is de voorwaarde opdat het samen laten werken zou kunnen lukken.  Synenergie maakt dat verschillende natuurelementen kontakt kunnen leggen en met elkaar reageren.  Combinatieteelt is zoveel meer verrijkend dan monocultuur.
  1. Gebruik kleine en langzame oplossingen:
    Hanteerbare projecten zijn naar mensenmaat klein.  Grotere projecten vallen gemakkelijker uiteen.  De langzaam groeiende processen zijn duurzamer dan vluchtig in mekaar gezette of gevormde gehelen en gemakkelijk bij te sturen.
  1. Diversiteit is weerbaarheid:
    Door ons veelzijdig op te stellen, krijgen pas een echte veerkracht of flexibiliteit in wisselende omstandigheden van weer, economie, samenleving en energie.
  1. Waardeer het marginale:
    Niets is minderwaardiger of meerwaardiger in de natuur.  Ook het onkruid tussen de groenten of aan de randen van de tuin of huis hebben heel belangrijke functies zoals bijvoorbeeld ongedierte beperken, overwoekeringen te vermijden, wederzijdse voeding aanbrengen, beschermingen allerhande.

In verschillende opzichten raken deze 12 permacultuurprincipes mekaar wel ergens omdat alles met alles verbonden is, maar als geheugensteuntje of leidraad is het toch handig om hiervan doordrongen te zijn.

Verder zijn er tal van praktische tips te vinden in de permacultuurliteratuur die goed van pas komen in verschillende seizoenen en streken.  We noemen hier enkele goed gevonden werkwijzen op waarover meer in boeken en op het internet te vinden is:

  • De strokist als energiebesparende kooktechniek
  • Kiemen van zaden om verse voeding in de wintermaanden te kunnen eten
  • In potten kweken binnenhuis wat zowel voeding als leven in huis haalt
  • Groentetorens om de tuin in de hoogte uit te breiden in geval van kleine oppervlakten
  • Kruidenspiralen met een natuurstenen constructie om meer mineralen aan te brengen en koude nachten te kunnen trotseren
  • Voorraden aanleggen zonder koelkast of diepvries door middel van aarde en water
  • Overschotten in wekpotten cultiveren
  • Kinderen opvoeding in het nuttig (her)gebruiken
  • Allerlei soorten tuinen: raam-, balkon-, stoep-, voor-, gevel-, pallet- en paktuinen

Enkele interessante websites zijn bijvoorbeeld:

T R I O D O S B A N K

Het uitgangspunt van de Triodosbank is dat een winstgevende economie niet ten koste mag gaan van mens en milieu. Om aan de uitdaging voor ondernemers tegemoet te komen om duurzame oplossingen te bieden voor de grote milieuproblemen van vandaag, financiert deze bank toekomstgerichte sectoren zoals hernieuwbare energie, biologische voeding en landbouw of passiefbouw. Ook cultuur verruimt horizonten, brengt mensen samen en is een bron van creativiteit, vernieuwing en persoonlijke ontwikkeling. Daarom financiert de Triodosbank een breed spectrum van culturele organisaties, zoals theaterhuizen, dansgezelschappen, onderwijs- of bezinningsoorden.

Ze financiert sociale ondernemers en organisaties die armoede en uitsluiting tegengaan, zoals fair trade winkels, kringloopcentra of (re)intergratieprojecten voor mensen in moeilijkheden. Op internationaal niveau speelt deze bank een belangrijke rol in de sector van microfinanciering. De hoofdzetel bevindt zich in Nederland (1980) en is ondertussen uitgebreid tot België (1993), Engeland (1994), Spanje (2004) en Duitsland (2009).

De Triodosbank is bedrijving in 3 verschillende vormen:

  • Duurzaam sparen
  • Duurzaam beleggen
  • Investeringen met maatschappelijk meerwaarde (impact investing)

en profileert zich dus als duurzame bank met duurzame projecten. Haar aandelen zijn niet beursgenoteerd en zijn beschermd tegen speculaties en vijandige overnamen met een gewaarborgd behoud van haar missie en identiteit.

Ze heeft daarom ook een aparte juridische structuur:

  • Naamloze vennootschap
  • Alle aandelen zijn eigendom van Stichting Administratiekantoor Aandelen Triodos Bank (SAAT)
  • Ze benoemt een raad van commissarissen of een raad van bestuur

En volgens het principe van certificaathouders:

  • De aandeelhouders hebben alle rechten behalve stemrecht
  • Een certificaathouder kan niet meer dan 10% van de uitgegeven certificaten bezitten.

De werking of het bankieren van de Triodosbank draait om:

  • Mensen, die geen loonexcessen of bonussen kunnen genieten
  • Onze planeet waarbij milieurapporteringen in verband met CO2 wordt opgevolgd
  • Stabiele bank en stabiele groei

Met een visie van:

  • Duurzaamheid: enkel projecten met ecologische, sociale of culturele meerwaarden worden gefinancierd
  • Stabiliteit: enkel de reële economie, duurzame ondernemingen en lokale projecten worden gefinancierd
  • Lange termijn perspectief: geen winst op korte termijn, geen bonussen, de verhouding hoogste/laagste verloning is 1/10
  • Transparantie: door middel van online-faciliteiten wordt het spaargeld in kaart gebracht en kunnen klanten zich informeren
  • Op mensenmaat: de bank focust zich op bekende sectoren, neemt geen deel aan de beursnoteringen en waarborgt zo haar onafhankelijkheid
  • Rendabiliteit: is geen doel op zich; de return moet financieel en maatschappelijk zijn

De sectorspreiding van de kredietportefeuille ziet er als volgt uit bij Triodos Bank:

  • 9% voor onderzoek
  • 49% voor natuur en milieu: biologische landbouw, natuurvoeding, duurzame energie, eco-ontwikkeling, milieutechnologie
  • 28% voor sociale economie: detailhandel non-food, productie, professionele diensten, recreatie, maatschappelijke projecten, fair trade, ontwikkelingssamenwerking
  • 14% voor cultuur en welzijn: onderwijs, kinderopvang, gezondheidszorg, kunst en cultuur

Voor degenen die geïnteresseerd zijn om zich bij de Triodosbank aan te sluiten, nog dit:

Abonneren op berichten